PSG ważnym elementem transformacji energetycznej Polski – gotowi na biometan

– My nie inwestujemy w transformację energetyczną dlatego, że nam jest wygodnie, tylko dlatego, że transformacja się opłaca i podnosi nasze bezpieczeństwo – powiedział minister energii Miłosz Motyka otwierając konferencję biometanową „Rola PSG i INiG-PIB w transformacji energetycznej w Polsce”.

Minister przypomniał o reformie Prawa energetycznego z kwietnia br., która ułatwiła przyłączanie instalacji do sieci i wsparła rozwój biogazowni. Za kolejny ważny krok uznał ustawę biometanową (UD332), która wejdzie w życie 1 grudnia br. i wprowadzi system wsparcia dla instalacji produkujących biometan o mocy powyżej 1 MW. Biometan jest dziś jednym z najbardziej perspektywicznych odnawialnych paliw dla polskiej gospodarki i sektora komunalnego. Łączy trzy cele, szczególnie ważne dla Polski: bezpieczeństwo energetyczne, konkurencyjność gospodarki oraz dekarbonizację.

Gaz ziemny jest powszechnie uznawany za paliwo stabilizujące w transformacji energetycznej Polski. Ze względu na swoje właściwości, pozostaje niezbędnym źródłem elastyczności i stabilności całego polskiego systemu energetycznego – ważnym partnerem dla zależnych od pogody OZE i paliwem wobec nich komplementarnym.

Infrastruktura Polskiej Spółki Gazownictwa może już dzisiaj transportować także gazy zdekarbonizowane, w tym biometan. To właśnie biometan jest w polskich warunkach praktycznie jedynym stabilnym odnawialnym źródłem energii, które jest niezależne od pogody i może produkować energię przez cały rok. W dodatku każdy m3 biometanu produkowanego z lokalnego substratu uniezależnia nas od gazu z importu.

– Biometan przestał być wyłącznie koncepcją – to rzeczywisty kierunek rozwoju polskiej energetyki i gospodarki – powiedział Szymon Paweł Moś, prezes zarządu Polskiej Spółki Gazownictwa. – To również element budowy suwerenności państwa. W obecnych wymagających czasach traktujmy biometan jako komponent wzmacniający odporność i bezpieczeństwo Polski. To lokalne, odnawialne i niezależne od warunków pogodowych źródło energii, które może realnie wspierać krajowy system energetyczny – tłumaczył prezes PSG. Równocześnie podziękował za dotychczasowe wsparcie Ministerstwu Aktywów Państwowych, Ministerstwu Energii, Ministerstwu Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Ministerstwu Funduszy i Rozwoju Regionalnego oraz Ministerstwu Klimatu i Środowiska.

Polska ma olbrzymi potencjał do produkcji biometanu szacowny dzisiaj na 3-4 mld m3. Mimo to do sieci gazowej zostały przyłączone dotąd dwie biometanownie. Powód jest znany od lat. Biometan nie mógł liczyć na system wsparcia publicznego, z którego w różnej formie korzysta większość technologii OZE. Bez niego inwestycje w innowacyjne rozwiązania są trudne do sfinansowania. Nowelizacja ustawy o OZE tę istotną barierę dla rozwoju rynku biometanu usuwa.

Rynek na nowy mechanizm wsparcia czekał niecierpliwie. Polska Spółka Gazownictwa, jako operator systemu dystrybucyjnego gazu, odnotowała w ostatnich dwóch latach lawinowy wzrost zainteresowania przyłączeniem do sieci nowych instalacji. PSG wydała 495 warunków przyłączenia, dwie biometanownie już funkcjonują, kolejnych 25 umów jest w trakcie realizacji, a 42 umowy są w procesie przygotowania.

Jednym z kluczowych rozwiązań przewidzianych w nowej ustawie jest system aukcyjny dla instalacji produkujących biometan o mocy powyżej 1 MW. To rozwiązanie znacząco zwiększa przewidywalność projektów i ułatwia pozyskiwanie finansowania dla nowych inwestycji. Dla rynku oznacza to przejście od etapu pojedynczych przedsięwzięć do budowania warunków umożliwiających rozwój projektów na większą skalę. Dla banków i inwestorów długoterminowa stabilność przychodów jest często równie ważna jak sama dostępność technologii. Po drodze są jeszcze procedury administracyjne, które również wymagają uproszczenia.

Przekonali się o tym inwestorzy otwartej miesiąc temu pierwszej rolniczej biometanowni w Komorowie. Spółkę Agro-Biogas założyło trzech spokrewnionych rolników, którzy prowadzą gospodarstwa o powierzchni 450 ha i hodowlę 1600 krów mlecznych. Mieli substrat w postaci gnojowicy i obornika i to naprowadziło ich na pomysł, żeby produkować zielony gaz. Sama budowa instalacji rozpoczęła się w marcu 2025 roku, zakończyła się rozruchem technicznym w sierpniu 2026 roku. Budowę poprzedziło jednak 3 lata żmudnych przygotowań, uzgodnień i mierzenia się z biurokratycznymi barierami.

Dlatego Polska Spółka Gazownictwa stara się wspierać swoich partnerów już na etapie planowania przedsięwzięcia i przygotowania projektu. Celem jest skrócenie procesu uzgodnień i ograniczenie ryzyka po stronie inwestorów. PSG rozbudowuje zespół profesjonalnych doradców wspierających inwestorów zainteresowanych realizacją projektów biometanowych. Konsekwentnie rozwija również Mapę Chłonności – podstawowe narzędzie planowania lokalizacji przyszłych biometanowni. W ostatnim roku mapa wzbogaciła się o nowe funkcjonalności, została m.in. zintegrowana z dokumentami planowania przestrzennego, umożliwiono pobieranie danych przestrzennych do własnych analiz, a także uzupełniono ją o dane dot. prognozowanego zwiększenie chłonności sieci w latach 2027-2030.

PSG konsekwentnie rozbudowuje i modernizuje swoją sieć gazową, która liczy obecnie ok. 215 tys. km gazociągów. Rocznie wydaje na inwestycje ponad 3 mld zł, z czego część pochodzi z funduszy unijnych – programu FEnIKS oraz KPO. Nowe inwestycje zwiększają bezpieczeństwo pracy systemu i jego przepustowość, a także możliwości przyłączania nowych odbiorców, równocześnie tworząc dodatkową chłonność niezbędną do rozwoju rynku biometanu. Warto bowiem zdać sobie sprawę, że dzisiejsze decyzje inwestycyjne wpłyną na funkcjonowanie rynku energii, w tym jego stabilność i elastyczność, przez co najmniej następne 30-40 lat.

Konferencja biometanowa „Rola PSG i INiG-PIB w transformacji energetycznej Polski” odbyła się 28 października 2026 r. w Warszawie. Organizatorami byli Polska Spółka Gazownictwa oraz Instytut Nafty i Gazu – Państwowy Instytut Badawczy. W konferencji wzięli udział przedstawiciele Sejmu i Senatu RP, administracji publicznej, sektora energetycznego, przedsiębiorcy, eksperci oraz uczestnicy rynku.